İlk yardım, ehliyet sınavının hem hayat kurtaran hem de en çok detay barındıran dersidir. Sıralamalar, sayılar ve kavram ayrımları burada yoğunlaşır. Aşağıda en sık sorulan konuları soru-cevap mantığıyla topladık; her birini bir senaryo gibi zihninde canlandırırsan kalıcılığı artar.
Temel kavramlar ve sıralama
Sık Sorulan Sorular
İlk yardımın öncelikli amacı nedir?
Yaşamı korumak, durumun kötüleşmesini önlemek ve iyileşmeyi kolaylaştırmaktır. 'Tedavi etmek' ilk yardımın amacı değildir; tedavi sağlık personelinin işidir.
Olay yerinde ilk ne yapılır?
Önce olay yeri güvenliği sağlanır (kendini ve kazazedeyi ek tehlikeden korumak), sonra 112 aranır ve ardından ilk yardım uygulanır. Sıralama sık sorulur.
Bilinç nasıl değerlendirilir?
Kazazedeye sözlü uyaran verilerek ve hafifçe omzuna dokunularak 'iyi misiniz?' diye sorulur; verdiği tepki bilinç durumunu gösterir.
Temel yaşam desteği (TYD)
Sık Sorulan Sorular
Yetişkinde kalp masajı ve suni solunum oranı kaçtır?
30 kalp masajı + 2 suni solunum. Bu oran bir tur oluşturur ve tekrarlanır.
Solunum kaç saniye kontrol edilir?
Bak-dinle-hisset yöntemiyle en fazla 10 saniye. 20 veya 30 saniye diyen şıklar tuzaktır.
Hava yolunu açmak için hangi pozisyon verilir?
Boyun travması yoksa baş geri-çene yukarı pozisyonu. Bu, dilin geriye kaçıp hava yolunu tıkamasını önler.
Kanamalar
- Atardamar kanaması: açık kırmızı, kalp atımıyla uyumlu, fışkırır tarzda ve kesik kesik akar. En tehlikelisidir.
- Toplardamar kanaması: koyu kırmızı, sürekli ve sızıntı şeklinde akar.
- Dış kanamada önce temiz bezle basınç uygulanır. Durmuyorsa basınç noktasına baskı yapılır. Turnike son çaredir ve genellikle uzuv kopmasında uygulanır.
- Burun kanamasında baş hafif ÖNE eğilir, burun kanatları 5 dakika sıkılır. Baş geriye itilmez.
Turnike ilk hamle değildir. Sınavda 'kanamada ilk ne yapılır?' sorusunun cevabı basınç uygulamaktır; turnike ancak basınçla durmayan ciddi durumların adımıdır.
Kırık, çıkık, burkulma ve pozisyonlar
- Kırık/çıkık şüphesinde bölge gereksiz hareket ettirilmez; olduğu gibi sabitlenir ve tıbbi yardım beklenir.
- Bilinci kapalı ama solunumu olan kazazedeye koma (yarı yüzükoyun-yan) pozisyonu verilir; sırtüstü bırakılmaz.
- Şok pozisyonunda kazazede sırtüstü yatırılır, ayaklar hafif yukarı kaldırılır.
- Delici karın yaralanmasında dışarı çıkan organ içeri sokulmaz; delici göğüs/karın yarasında batan cisim çıkarılmaz.
İlk yardımı 'ezberlenecek liste' değil, 'başımdan geçen bir senaryo' gibi çalış: karşımda biri var, önce ne yaparım, sonra ne yaparım? Bu yöntem sıralama sorularında hata payını ciddi biçimde düşürür.